Narciarstwo tourowe, śladowe i biegowe

Chociaż w poradniku często mówi się o nartach tourowych, NIE JEST on w żadnym wypadku podręcznikiem ekstremalnego narciarstwa wysokogórskiego, ski-alpinizmu itp. Dziedziny te wymagają wysokich technicznych umiejętności narciarskich (czasem także znajomości technik wspinaczki, asekuracji i in.) oraz pogłębionej wiedzy na temat zagrożeń typowych dla gór wysokich (lawin, niebezpieczeństwa spadających kamieni, porywistych wiatrów, ryzyka ostrych postaci choroby wysokościowej itd.). Ekwipunek ski-alpinisty, poza typowym wyposażeniem turystycznym, zawierać musi dodatkowe, adekwatne do trudności technicznych i niebezpieczeństw terenu elementy, takie jak: kask, raki, czekan, linę asekuracyjną, uprząż wspinaczkową, odpowiedni zapas karabinków, śrub lodowych, kostek, haków itp.

W poradniku nie poruszam także kwestii dotyczących techniki zjazdowej – tej najlepiej uczyć się na przygotowanym stoku lub w terenie pod kierunkiem instruktora lub innych kompetentnych osób. Całkowicie pominięte zostały też, raczej mało istotne dla początkujących, informacje na temat różnego rodzaju zawodów narciarskich organizowanych w Polsce lub innych krajach europejskich.

Prezentowany tekst ma być pomocą przede wszystkim dla tych, którzy planują zimowe wycieczki turystyczne na obszarze niższych gór, po prostych technicznie trasach (Karpaty, Sudety, niższe grupy górskie Europy Zachodniej i Południowej, Skandynawii itp.). Ze względu na to, że i w tych pasmach spotyka się zimą rejony zagrożone lawinami, w poradniku zamieszczono rozdziały dotyczące podstawowych metod oceny ryzyka lawinowego oraz bardzo skrótowe omówienie ratownictwa i autoratownictwa w lawinisku. Dla bardziej doświadczonych turystów planujących pierwsze w życiu wyjazdy w nieco wyższe góry (Alpy, Pireneje, Kaukaz, trekkingi narciarskie w Azji lub górach obu Ameryk) dołączono krótki rozdział na temat choroby wysokościowej. Treść poradnika podzielona została na cztery podstawowe bloki tematyczne.

W pierwszym z nich (Wyposażenie narciarza) zaprezentowano krótką charakterystykę nart znajdujących zastosowanie w turystyce zimowej, przede wszystkim nart tourowych, oraz właściwego dla nich wyposażenia dodatkowego, a także ogólne zasady doboru, konserwacji i użytkowania sprzętu narciarskiego. Rozdział zamyka omówienie ubioru narciarza oraz ekwipunku, jaki powinien znaleźć się w jego plecaku podczas jednodniowej wycieczki.

Część druga (Poruszanie się w terenie) przedstawia podstawy pracy z mapą i kompasem, przybliża warunki terenowe spotykane poza przygotowanymi trasami narciarskimi oraz porusza zagadnienia związane z techniką wędrówki narciarskiej (wykorzystanie fok, przecieranie trasy, poruszanie się na odkrytych stokach itp.).

Rozdział trzeci (Bezpieczeństwo w górach) zawiera omówienia najważniejszych i najczęściej spotykanych źródeł zagrożeń, na jakie narażony jest wędrujący zimą turysta. Specyfikę zimowej wędrówki (warunki terenowe, pogodowe, „czynnik ludzki”, etc.) zdefiniowano tu pod kątem niebezpieczeństw, jakie potencjalnie mogą się z nią wiązać. W części tej znalazły się też podrozdziały poświęcone aklimatyzacji, odmrożeniom, hipotermii oraz zagrożeniu lawinowemu.

W czwartym rozdziale (Wyprawy wielodniowe) poruszono kwestię wyposażenia wymaganego podczas wielodniowych wędrówek narciarskich oraz zimowego biwakowania w terenie.

Spis treści:

O autorze
Od autora – o poradniku

Rozdział 1. Wyposażenie narciarza

Sprzęt narciarski
Narty tourowe
Narty telemarkowe
Narty śladowe
Narty biegowe
Krótkie narty trekkingowe
Narty big foot
Dobór sprzętu narciarskiego
Konserwacja sprzętu narciarskiego
Dostępność sprzętu narciarskiego
Ekwipunek na wycieczkach jednodniowych
Odzież
Plecak
Latarka
Reperaturka do sprzętu, smar, części zapasowe
Apteczka na wycieczce jednodniowej
Pozostały ekwipunek

Rozdział 2. Poruszanie się w terenie

Praca z mapą i kompasem
Typowe sytuacje wymagające wykorzystania kompasu i mapy
Źródła błędów przy pracy z kompasem i mapą
Warunki terenowe, poruszanie się w terenie
Pokrywa śniegowa a warunki turystyki narciarskiej
Poruszanie się na fokach
Poruszanie się w lesie
Poruszanie się w terenie otwartym
Podstawy techniki jazdy poza przygotowanymi trasami
Szlaki narciarskie

Rozdział 3. Bezpieczeństwo w górach

Typowe źródła zagrożeń
Krótki dzień
Podwyższony wysiłek, odwodnienie
Wymagające warunki terenowe
Upadek na stoku
Utrudniona orientacja
Zagrożenia związane z zimnem
Insolacja, promieniowanie UV
Brak aklimatyzacji. Ostra choroba górska (AMS)
Źle dobrany ubiór i sprzęt
Źle dobrany zespół
Zagrożenie lawinowe Przyczyny powstawania lawin. Gatunki śniegu
Stopnie zagrożenia lawinowego
Metoda STOP or GO
Kilka uwag o autoratownictwie w lawinie
Kilka uwag o ratownictwie lawinowym
Wyposażenie lawinowe

Rozdział 4. Wyprawy wielodniowe

Specyfika wędrówek wielodniowych
Ekwipunek na wyprawach wielodniowych
Namiot i płachta biwakowa
Śpiwór
Izolacja od podłoża
Kuchenka paliwowa
Pozostały sprzęt kuchenny
Apteczka na wyprawie wielodniowej
Odzież na wędrówkach wielodniowych
Pozostałe elementy wyposażenia
Plecak. Pakowanie ekwipunku
Biwakowanie w zimie
Wybór miejsca pod namiot. Rozbijanie biwaku
Alternatywne możliwości biwakowania
Żywność na wyprawach wielodniowych. Gotowanie
Przygotowanie do snu
Czynności poranne. Zwijanie biwaku
Po powrocie do domu

Dodatek – Służby ratownictwa górskiego
Polskie jednostki ratownictwa górskiego
Górskie Ochotnicze Pogotowie Ratunkowe
Tatrzańskie Ochotnicze Pogotowie Ratunkowe
Górskie służby ratunkowe w innych krajach karpackich
Słowacja
Czechy
Rumunia
Ukraina